Informacja o projekcie SERIO. Społeczna ewaluacja rowerowej infrastruktury zbudowanej ze środków unijnych.

Zielone Mazowsze wraz z siedmioma innymi rowerowymi organizacjami pozarządowymi z całej Polski realizuje zadanie publiczne pod tytułem SERIO. Społeczna ewaluacja rowerowej infrastruktury zbudowanej ze środków unijnych.

Celem projektu jest zaangażowanie doświadczonych użytkowników i aktywistów rowerowych w kształtowanie nowej perspektywy unijnej w zakresie transportu i turystyki rowerowej. Działania mają na celu poprawę jakości inwestycji rowerowych, poprzez monitoring istniejących tras oraz formułowanie konkretnych rekomendacji dla samorządów i instytucji zarządzających funduszami UE.

Projekt zakłada przeszkolenie zespołu w zakresie monitoringu obywatelskiego, polityk UE dotyczących ruchu rowerowego oraz zasad działania funduszy europejskich. Następnie, w ośmiu województwach zostaną ocenione wybrane inwestycje rowerowe pod kątem ich jakości, funkcjonalności i zgodności z przepisami. Ewaluacji dokonają przedstawiciele lokalnych organizacji rowerowych, które tworzą Polską Federację Rowerową (działającą równolegle w innym projekcie).

Projekt odpowiada na pilną potrzebę poprawy standardów inwestycji rowerowych finansowanych ze środków UE. Obecna perspektywa unijna pokazała, że brak spójnych kryteriów oraz słaba jakość realizacji projektów (np. szlaku Green Velo) prowadzą do niskiej efektywności wydatkowania środków. Wiele tras rowerowych nie spełnia potrzeb użytkowników: są niefunkcjonalne, źle utrzymane, a ich projektowanie często odbywa się bez konsultacji z rowerzystami. Kontrastuje to z przykładami udanych inwestycji (jak trasy asfaltowe w woj. zachodniopomorskim), które jednak powstały poza systemem dotacji unijnych.

Dodatkowym problemem jest niska jakość oceny projektów – brakuje odpowiednich narzędzi i wiedzy eksperckiej w komitetach monitorujących. Choć w ich skład wchodzą przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, często nie posiadają oni wystarczającej wiedzy, by skutecznie wpływać na jakość projektów. Dlatego potrzebne są konkretne narzędzia: metodyka ewaluacji, dobre praktyki, listy kontrolne i gotowe propozycje zapisów do programów operacyjnych.

Kluczową rolę w tym procesie odegrają lokalne organizacje rowerowe – dobrze znające specyfikę regionu i mające wiedzę praktyczną. Ich zaangażowanie pozwoli na przeprowadzenie terenowej oceny inwestycji oraz wyciągnięcie wniosków, które zostaną zaprezentowane m.in. podczas konferencji w Warszawie.

Grupą docelową projektu są: aktywiści i organizacje rowerowe, członkowie komitetów monitorujących (szczególnie przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego), instytucje zarządzające funduszami (np. ministerstwa, urzędy marszałkowskie), przedstawiciele KE oraz potencjalni beneficjenci inwestycji (np. samorządy, zarządy dróg). Projekt współpracuje także z Europejską Federacją Cyklistów (ECF), co ma umożliwić dostosowanie wypracowanej metodyki do europejskich standardów i usprawnić realizację sieci EuroVelo w Polsce.

Podsumowując, projekt odpowiada na potrzebę profesjonalizacji oceny i planowania infrastruktury rowerowej, zwiększenia efektywności wydatkowania środków unijnych oraz realnego wpływu organizacji pozarządowych na politykę transportową i klimatyczną w Polsce.

Sfinansowano z dotacji Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 w wysokości 150 000,00 zł w ramach realizacji zadania określonego umową nr 190/I/2025 zawartą w dniu 02.06.2025 r.